საქართველო

საქართველოს სახელმწიფო მოწყობა

საქართველო საპარლამენტო რესპუბლიკაა. მისი ძირითადი კანონი 1995 წლის 24 აგვისტოს მიღებული კონსტიტუციაა. 2017–2018 წლების ცვლილებებით ქვეყანა ნახევრად საპრეზიდენტო მმართველობიდან საპარლამენტოზე გადავიდა. აღმასრულებელი ხელისუფლება პრემიერ-მინისტრის მიერ ხელმძღვანელობილ მთავრობას აქვს, პრეზიდენტს კი ძირითადად წარმომადგენლობითი ფუნქციები აკისრია.

თბილისი

პრეზიდენტი

პრეზიდენტი სახელმწიფოს მეთაური და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალია. 2024 წლიდან პრეზიდენტს მოქალაქეები პირდაპირ აღარ ირჩევენ. მას 300-წევრიანი საარჩევნო კოლეგია ირჩევს. მასში შედიან პარლამენტის ყველა წევრი, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოების წევრები და მუნიციპალიტეტების საკრებულოების წარმომადგენლები. ვადა ხუთი წელია, ერთი და იგივე პირი კი მხოლოდ ორჯერ შეიძლება აირჩიონ.

პარლამენტი

პარლამენტი ერთპალატიანია და 150 წევრისგან შედგება, რომლებიც ოთხი წლით აირჩევიან. 2024 წლის არჩევნებიდან ყველა დეპუტატი პროპორციულად, ერთ საერთო-ეროვნულ საარჩევნო ოლქში აირჩევა. მანდატებს ის პარტიები იღებენ, რომლებმაც ნამდვილი ხმების სულ მცირე 5% მიიღეს. პარლამენტი იღებს კანონებს, მთავრობას ნდობას უცხადებს და მის საქმიანობას აკონტროლებს.

მთავრობა

მთავრობა ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას წარმართავს და პარლამენტის წინაშეა ანგარიშვალდებული. პრემიერ-მინისტრის კანდიდატურას არჩევნებში საუკეთესო შედეგის მქონე პარტია წარადგენს, ის მთავრობის შემადგენლობას წარადგენს და მასთან ერთად პარლამენტის ნდობას იღებს.

სასამართლო ხელისუფლება

საკონსტიტუციო სასამართლო ამოწმებს, შეესაბამება თუ არა კანონები კონსტიტუციას. საერთო სასამართლოები სამსაფეხურიანია: რაიონული და საქალაქო სასამართლოები, სააპელაციო სასამართლოები და თბილისში მდებარე უზენაესი სასამართლო, რომელიც ბოლო ინსტანციაა. მოსამართლეთა დამოუკიდებლობას კონსტიტუცია უზრუნველყოფს. საერთო სასამართლოების მოსამართლეებს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ნიშნავს, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებს კი პარლამენტი მისი წარდგინებით ირჩევს.

ადმინისტრაციული დაყოფა

საქართველოში ორი ავტონომიური რესპუბლიკაა, აფხაზეთი და აჭარა, ცხრა მხარე და დედაქალაქი თბილისი. მხარეებია: გურია, იმერეთი, კახეთი, ქვემო ქართლი, მცხეთა-მთიანეთი, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, სამცხე-ჯავახეთი და შიდა ქართლი. ადგილობრივი თვითმმართველობის ძირითადი ერთეული მუნიციპალიტეტია.

აფხაზეთი და ცხინვალის რეგიონი (სამხრეთ ოსეთი) საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმაა. საქართველო მათ რუსეთის მიერ ოკუპირებულად მიიჩნევს, სახელმწიფოების უმეტესობა კი საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას უჭერს მხარს.

საერთაშორისო ურთიერთობები

საქართველო 1992 წლიდან გაეროს, 1992 წლიდან ეუთოს, 1999 წლიდან ევროპის საბჭოს და 2000 წლიდან მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრია. ის შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელიცაა. კონსტიტუცია სახელმწიფო ორგანოებს ავალდებულებს, იმუშაონ საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში სრული ინტეგრაციისთვის. საქართველომ ევროკავშირის წევრობის განაცხადი 2022 წლის მარტში შეიტანა და 2023 წლის დეკემბერში კანდიდატის სტატუსი მიიღო.

საქართველოს კონსტიტუცია: constcourt.ge

საქართველოს პარლამენტი: parliament.ge

ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეა, 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნები: oscepa.org